Bodemenergie en restwarmte

De ondergrond van Zuid-Holland wordt gebruikt voor het winnen of tijdelijk opslaan van warmte en koude (bodemwarmtewisselaar, warmte-koudeopslag en aardwarmte). Hiermee draagt de ondergrond bij aan de transitie naar een duurzame energievoorziening in Zuid-Holland. De belangrijkste opties voor Zuid-Holland om de transitie van het gebruik van aardgas naar duurzame warmte en restwarmte tot stand te laten komen zijn winning van aardwarmte, de benutting van industriële rest- en afvalwarmte en warmtekoudeopslag (WKO). De doelstelling van de provincie is dat in het jaar 2020 circa 20 Petajoule aan energie door bodemenergie en restwarmte wordt geleverd.

Aardwarmte
Betreft het benutten van warmte uit diepere lagen (in Zuid-Holland betreft dit enkele kilometers) van de aarde. Vooralsnog wordt de warmte gebruikt voor verwarming en op termijn wellicht voor de generatie van elektriciteit. Vanwege het grote warmteaanbod vindt de toepassing voornamelijk plaats bij glastuinbouwbedrijven, maar kan ook voor de verwarming van kantoren en woningen.

Dit kan zowel met behulp van kleinschalige als grotere netwerken (zoals stadsverwarming) worden gerealiseerd.

Op 1 april 2016 waren in Zuid-Holland 9 aardwarmteprojecten gerealiseerd. Op de kaart zijn de opsporings- en winningsvergunningen (concessiegebieden) aangegeven. Het Rijk is op basis van de Mijnbouwwet bevoegd gezag.

Grotere kaart weergeven

 

Open bodemenergiesystemen
Met behulp van zogenaamde open bodemenergiesystemen wordt koude en/of warmte uit de bodem gewonnen en daar vaak tijdelijk eerst in opgeslagen (warmte-koudeopslag WKO). De techniek wordt gebruikt om kassen en gebouwen te warmen of te koelen. De provincie verleent op basis van de Waterwet de vergunningen.

 

Bij deze systemen wordt water verplaatst en worden om die reden aangeduid als open bodemenergiesystemen. Dit in tegenstelling tot gesloten bodemenergiesystemen waarbij geen verplaatsing van water plaatsvindt. 
Voor deze systemen is de gemeente bevoegd gezag. Het aantal open bodemenergiesystemen is in de afgelopen jaren fors toegenomen.

 

Op de kaart zijn de locaties van de open bodemenergiesystemen weergegeven. Verreweg de meeste systemen liggen binnen het stedelijk gebied en de glastuinbouwgebieden. De provincie faciliteert in deze gebieden (ambitiegebieden zie kaart) het opstellen van bodemenergieplannen, waardoor de potenties van bodemenergie optimaal worden benut.

 

De keuze voor benutting van de ondergrond voor bodemenergie is daarbij het resultaat van een afweging van bovengrondse en ondergrondse functies.

Kaart open bodemenergiesystemen

Grotere kaart weergeven

Restwarmte
Restwarmte is warmte die ontstaat als bijproduct bij processen waar fossiele brandstoffen worden ingezet en die veelal door lozing of koeltorens wordt afgevoerd. In strikte zin wordt het daarom niet als hernieuwbaar gezien. Omdat restwarmte die benut wordt het gebruik van fossiele energie kan voorkomen wordt het wel als energiebesparing gezien en wordt het meegerekend in de provinciale ambitie.

In de statistieken voor duurzame energie is deze vorm van restwarmtebenutting niet terug te vinden. Restwarmte die ontstaat bij verbranding van biomassa wordt wel als duurzaam gezien. In Zuid-Holland komt veel restwarmte vrij die relatief eenvoudig te benutten is voor verwarming van gebouwen en kassen.

Bijdrage duurzame warmte en restwarmte

De figuur geeft het aantal Petajoules weer dat de diverse warmtebronnen bijdragen in de laatste vijf jaar. Het aandeel koude in WKO is volgens Europese afspraken niet duurzaam, maar is in dit overzicht wel meegenomen omdat het onderdeel is van het provinciale beleid en de provinciale doelstelling.